Γάλατα υποαλλεργικά

Η β-λακτοσφαιρίνη αποτελεί το κυριότερο αλλεργιογόνο στο αγελαδινό γάλα, ωστόσο και άλλα συστατικά του μπορούν να προκαλέσουν αλλεργία. Ιδιαίτερα ευαίσθητα είναι τα πρόωρα βρέφη, λόγω διαπερατότητας του εντέρου τους στα ξένα αντιγόνα και μειωμένης πέψης των αντιγονικών λευκωμάτων, με συνέπεια αυτά να απορροφώνται αυτούσια. Το 50-70% των βρεφών με αλλεργία στο γάλα αγελάδας εμφανίζει συμπτώματα από το δέρμα, το 50-60% εμφανίζει συμπτώματα από το γαστρεντερικό σύστημα, ενώ το 20-30% εμφανίζει συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα. Περισσότερο από 70% των βρεφών εμφανίζει συμπτωματολογία από δύο τουλάχιστον διαφορετικά οργανικά συστήματα.

Οι τροφικές αυτές αλλεργίες μπορούν να εμφανιστούν με τις εξής μορφές:

  • Αλλεργικές αντιδράσεις μη μεσολαβούμενες από την IgE (διάρροια, δυσαπορρόφηση, κολίτιδα, οισοφαγίτιδα)

  • Αλλεργικές αντιδράσεις μεσολαβούμενες από την IgE (ρινική καταρροή, δύσπνοια, έκζεμα, ατοπία, εμετός, και δυσκολία στην αναπνοή)

  • Μεγάλης έντασης ευερεθιστότητα και κολικό


Γάλατα αγελαδινής προέλευσης στα οποία:


Οι πρωτεΐνες έχουν υποστεί επεξεργασία (ενζυματική υδρόλυση ή συνδυασμό υδρόλυσης, θερμικής επεξεργασίας ή και υπερδιήθησης) προκειμένου να ελαττωθεί η αντιγονικότητα τους.


Διακρίνονται σε:

α) Γάλατα μερικής υδρόλυσης:

Μετά την επεξεργασία των πρωτεϊνών, ανευρίσκονται ελεύθερα αμινοξέα, πεπτίδια με μοριακό βάρος <1500kDa, πεπτίδια με μοριακό βάρος >1500kDa και άθικτες πρωτεΐνες.

Τα γάλατα αυτά στην πραγματικότητα δεν πληρούν τους όρους για να χαρακτηριστούν ως υποαλλεργικά γάλατα καθώς δεν είναι ανεκτά σε ποσοστό >90% των βρεφών που βεβαιωμένα πάσχουν από αλλεργία στο αγελαδινό γάλα.

  • Ενδείκνυνται σε βρέφη, με έντονο θετικό οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών (ένας ή και οι δύο γονείς με ιστορικό αλλεργίας, αμφιθαλής αδελφός με ιστορικό αλλεργίας), για παρεμπόδιση της ευαισθητοποίησης στα τροφικά αλλεργιογόνα του αγελαδινού γάλακτος (πρόληψη όχι για θεραπεία).


Η ένδειξη αυτή για τα γάλατα μερικής υδρόλυσης είναι στην πραγματικότητα επιστημονικά αβάσιμη καθώς δεν υπάρχουν τεκμήρια που να αποδεικνύουν τον παραπάνω ισχυρισμό. Μάλιστα το FDA, το 2012 εξέδωσε την παρακάτω προειδοποίηση ώστε να μην παραπλανόνται οι καταναλωτές από τους ισχυρισμούς των εταιρειών παραγωγής ΕΓαΒ:

«Δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να υποδεικνύουν ότι υγιή βρέφη που δεν θηλάζουν αποκλειστικά και που έχουν οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών μπορούν να βοηθηθούν από την κατανάλωση ειδικού γάλακτος με μερικώς υδρολυμένες πρωτείνες. Δεν έχει αποδειχθεί καμία διαφορά ανάμεσα στην χρήση βρεφικού γάλακτος με ανέπαφες πρωτείνες και βρεφικού γάλακτος με μερικές υδρολυμένες πρωτείνες ως προς την εμφάνιση εκζέματος κατά τα πρώτα 3 χρόνια της ζωής».



β) Γάλατα εκτεταμένης υδρόλυσης:

Μετά την επεξεργασία των πρωτεϊνών, ανευρίσκονται ελεύθερα αμινοξέα και πεπτίδια με μοριακό βάρος <1500kDa.

  • Ενδείκνυνται σε βρέφη, με έντονο θετικό οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών (ένας ή και οι δύο γονείς με ιστορικό αλλεργίας, αμφιθαλής αδελφός με ιστορικό αλλεργίας), για παρεμπόδιση της ευαισθητοποίησης στα τροφικά αλλεργιογόνα του αγελαδινού γάλακτος (πρόληψη).


Σύμφωνα με τη δημοσιευμένη το 2009, στο Cochran Collaboration, ανασκόπηση υπάρχουν περιορισμένα επιστημονικά στοιχεία που να στηρίζουν την υπόθεση αυτή και απαιτούνται επιπλέον μελέτες προς την κατεύθυνση αυτή.


  • Ενδείκνυνται σε βρέφη, που έχουν ήδη αναπτύξει αλλεργία στο γάλα αγελάδας (στην οποία ΔΕΝ υπάρχει μεσολάβηση IgE), για παρεμπόδιση εκδήλωσης των συμπτωμάτων της νόσου.


γ) Στοιχειακά γάλατα:

Γάλατα με 100% ελεύθερα αμινοξέα (απορροφούνται παθητικά και δεν δρουν τοπικά).

  • Ενδείκνυνται σε βρέφη, με έντονο θετικό οικογενειακό ιστορικό αλλεργιών (ένας ή και οι δύο γονείς με ιστορικό αλλεργίας, αμφιθαλής αδελφός με ιστορικό αλλεργίας), για παρεμπόδιση της ευαισθητοποίησης στα τροφικά αλλεργιογόνα του αγελαδινού γάλακτος (πρόληψη της αλλεργίας).

Σύμφωνα με τη δημοσιευμένη το 2009, στο Cochran Collaboration, ανασκόπηση υπάρχουν περιορισμένα επιστημονικά στοιχεία που να στηρίζουν την υπόθεση αυτή και απαιτούνται επιπλέον μελέτες προς την κατεύθυνση αυτή.


  • Ενδείκνυνται σε βρέφη, που έχουν ήδη αναπτύξει αλλεργία στο γάλα αγελάδας (στην οποία ΔΕΝ υπάρχει μεσολάβηση IgE), και παρά τη χρήση γάλακτος εκτεταμένης υδρόλυσης τα συμπτώματα εμμένουν.


Σκοπός των γαλάτων αυτών είναι:


Να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα αλλεργίας που εμφανίζουν τα βρέφη οφειλόμενα στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος.


Ενδείκνυνται (όπως είδαμε αναλυτικότερα παραπάνω) σε:

  • Πρόληψη (?) και αντιμετώπιση της αλλεργία προκαλούμενη από το γάλα αγελάδας ή σόγιας στην οποία όμως ΔΕΝ υπάρχει μεσολάβηση IgE.


Δεν ενδείκνυνται σε:

  • Αλλεργία στο γάλα αγελάδας ή σόγιας στην οποία υπάρχει μεσολάβηση IgE (στην περίπτωση αυτή, όπως θα δούμε παρακάτω, ενδείκνυται το γάλα σόγιας).

Συνήθη προβλήματα:

  • Άσχημη γεύση, με αποτέλεσμα να καταναλώνονται με δυσκολία από τα βρέφη.

  • Υψηλή οσμωτικότητα, που προκαλεί διάρροια, μειωμένη κένωση του στομάχου, εμετούς, οπότε και απαιτείται σταδιακή χορήγηση και αραιότερη διάλυση.

  • Αυξημένο κόστος.

  • Αποκλειστική παρατεταμένη διατροφή απαιτεί αυστηρή παρακολούθηση του ρυθμού ανάπτυξης.