Εισαγωγή

Category: Εισαγωγή Hits: 2215
* Το κείμενο του Διεθνούς Κώδικα Εμπορίας Υποκατάστατων Μητρικού Γάλακτος που ακολουθεί μετέφρασε στα ελληνικά και επιμελήθηκε η παιδίατρος Μαρία Αδαμαντία Μαλλιαρού (http://www.mothereducation.gr)

** Το Παγκόσμιο Συμβούλιο Υγείας συνεδριάζει ανά έτος και μεταξύ άλλων λαμβάνει αποφάσεις που επικαιροποιούν και συμπληρώνουν τον κώδικα. (www.who.int/mediacentre/events/governance/wha/en/index.html)

Ο ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΥΓΕΙΑΣ (WΗΟ) και η UNICEF (United Nations Children’s Fund) τονίζουν εδώ και πολλά χρόνια τη σημασία της διατήρησης της πρακτικής του μητρικού θηλασμού –καθώς και της αναβίωσής της, όπου είναι σε ύφεση– ως τρόπου βελτίωσης της υγείας και της διατροφής των βρεφών και των μικρών παιδιών.

Οι προσπάθειες για την προώθηση του θηλασμού και την υπερνίκηση των προβλημάτων, που θα μπορούσαν να τον αποθαρρύνουν, αποτελούν μέρος των συνολικών προγραμμάτων διατροφής και υγείας των μητέρων και των παιδιών που έχουν εκπονήσει και οι δύο οργανώσεις και συνιστούν βασικό στοιχείο της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης ως μέσου για την επίτευξη της υγείας για όλους μέχρι το έτος 2000.

Ποικίλοι παράγοντες επηρεάζουν την επικράτηση και τη διάρκεια του θηλασμού. Η Εικοστή Έβδομη Παγκόσμια Συνέλευση για την Υγεία, το 1974, επεσήμανε τη γενική ύφεση του θηλασμού σε πολλά μέρη του κόσμου, η οποία συσχετίζεται με κοινωνικοπολιτιστικούς και άλλους παράγοντες, συμπεριλαμβανομένης και της προώθησης των τυποποιημένων υποκατάστατων μητρικού γάλακτος και προέτρεψε: «Τα Κράτη Μέλη να αναθεωρήσουν τις δραστηριότητες προώθησης πωλήσεων στις βρεφικές τροφές, έτσι ώστε να θεσπιστούν τα κατάλληλα διορθωτικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων των κωδίκων διαφήμισης και της νομοθεσίας, όπου είναι απαραίτητο» [Ψήφισμα WHA27.43 (Εγχειρίδιο Ψηφισμάτων και Αποφάσεων της Παγκόσμιας Συνέλευσης για την Υγεία και του Εκτελεστικού Συμβουλίου, Τόμος ΙΙ, 4η έκδ., Γενεύη, 1981, σελ. 58)].

Το ζήτημα επανεξετάστηκε από την Τριακοστή Πρώτη Παγκόσμια Συνέλευση για την Υγεία, το Μάιο του 1978. Μεταξύ των συστάσεών της ήταν ότι τα Κράτη Μέλη πρέπει να δίνουν προτεραιότητα στην πρόληψη του υποσιτισμού των βρεφών και των μικρών παιδιών μέσω, μεταξύ άλλων, της υποστήριξης και της προώθησης του θηλασμού, της λήψης νομοθετικών μέτρων και κοινωνικής δράσης, ώστε να διευκολύνεται ο θηλασμός για τις εργαζόμενες μητέρες, καθώς και μέσω «της ρύθμισης της ανάρμοστης προώθησης πωλήσεων των βρεφικών τροφών, οι οποίες μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να αντικαταστήσουν το μητρικό θηλασμό» [Ψήφισμα WHA31.47 (Εγχειρίδιο Ψηφισμάτων και Αποφάσεων … Τόμος ΙΙ, 4η έκδ., Γενεύη, 1981, σελ.62)].

Το ενδιαφέρον για τα προβλήματα που συνδέονται με τη σίτιση των βρεφών και των μικρών παιδιών και η έμφαση στη σημασία του μητρικού θηλασμού προκειμένου να επιλυθούν αυτά, φυσικά εκτείνονται πέρα από τον ΠΟΥ και την UNICEF.

Οι κυβερνήσεις, οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι επαγγελματικές ενώσεις, οι επιστήμονες καθώς και οι παραγωγοί βρεφικών τροφών έχουν επίσης κληθεί να λάβουν μέτρα σε παγκόσμιο επίπεδο, ως ένα βήμα προς τη βελτίωση της υγείας των βρεφών και των μικρών παιδιών.

Στο δεύτερο εξάμηνο του 1978, ο ΠΟΥ και η UNICEF εξήγγειλαν την πρόθεσή τους να διοργανώσουν από κοινού μία σύσκεψη για τη σίτιση των βρεφών και των μικρών παιδιών, στα πλαίσια των υπαρχόντων προγραμμάτων τους, έτσι ώστε να χρησιμοποιήσουν με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο τη μεγάλη δυναμική της συγκεκριμένης άποψης.

Μετά από εκτενή εξέταση του τρόπου με τον οποίο θα μπορούσε να εξασφαλιστεί η πληρέστερη συμμετοχή, η σύσκεψη συνεκλήθη στη Γενεύη από τις 9 έως τις 12 Οκτωβρίου 1979 και την παρακολούθησαν 150 περίπου εκπρόσωποι κυβερνήσεων, οργανισμών των Ηνωμένων Εθνών και άλλων διακυβερνητικών φορέων, μη κυβερνητικών οργανώσεων, βιομηχανίας βρεφικών τροφών και εμπειρογνωμόνων από τις σχετικές επιστήμες.

Οι συζητήσεις οργανώθηκαν σε πέντε κύρια θέματα: ενθάρρυνση και υποστήριξη του θηλασμού προώθηση και υποστήριξη των κατάλληλων και σε σωστό χρόνο συμπληρωματικών πρακτικών σίτισης (απογαλακτισμού) με τη χρήση τοπικών τροφίμων ενίσχυση της εκπαίδευσης, κατάρτισης και πληροφόρησης όσον αφορά στη σίτιση των βρεφών και των μικρών παιδιών προώθηση της υγείας και της κοινωνικής θέσης των γυναικών σε σχέση με την υγεία και τη σίτιση των βρεφών και των μικρών παιδιών και κατάλληλη εμπορία (μάρκετινγκ) και διακίνηση των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος.

Η Τριακοστή Τρίτη Παγκόσμια Συνέλευση για την Υγεία, τον Μάιο του 1980, επικύρωσε στο σύνολό τους τόσο τη δήλωση όσο και τις συστάσεις που συμφωνήθηκαν με κοινή συναίνεση σε αυτήν την κοινή συνεδρίαση ΠΟΥ/UNICEF και έκαναν ιδιαίτερη αναφορά στη σύσταση ότι «πρέπει να υπάρξει ένας διεθνής κώδικας εμπορίας (μάρκετινγκ) των βρεφικών γαλάτων (infant formula) και των άλλων προϊόντων που χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατα του μητρικού γάλακτος», ζητώντας από τον Γενικό Διευθυντή (Director-General) να συντάξει έναν τέτοιο κώδικα «σε στενή συνεργασία με τα Κράτη Μέλη και με όλα τα υπόλοιπα ενδιαφερόμενα μέρη» [Ψήφισμα WHA33.32].

Προκειμένου να δημιουργηθεί ένας διεθνής κώδικας εμπορίας (μάρκετινγκ) των υποκατάστατων μητρικού γάλακτος σύμφωνα με το αίτημα της Παγκόσμιας Συνέλευσης για την Υγεία, πραγματοποιήθηκαν πολυάριθμες και μεγάλης διάρκειας διαβουλεύσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη.

Τα Κράτη Μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας καθώς και οι ομάδες και τα άτομα τα οποία συμμετείχαν στη σύσκεψη του Οκτωβρίου του 1979 κλήθηκαν να σχολιάσουν τα διαδοχικά σχέδια του κώδικα, ενώ πραγματοποιήθηκαν περαιτέρω συνεδριάσεις τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο και ξανά τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1980.

Ο ΠΟΥ και η UNICEF τέθηκαν στη διάθεση όλων των ομάδων σε μία προσπάθεια αφενός εδραίωσης ενός συνεχιζόμενου διαλόγου τόσο ως προς τη μορφή όσο και ως προς το περιεχόμενο του σχεδίου κώδικα και αφετέρου διατήρησης ως βασικού ελάχιστου περιεχομένου των σημείων εκείνων που είχαν συμφωνηθεί κατά κοινή συναίνεση στη σύσκεψη του Οκτωβρίου του 1979.

Τον Ιανουάριο του 1981, το Εκτελεστικό Συμβούλιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κατά την εξηκοστή έβδομη συνεδρίασή του εξέτασε το τέταρτο σχέδιο του κώδικα, το επικύρωσε και ομόφωνα πρότεινε [Ψήφισμα EB67.R12] στην Τριακοστή Τέταρτη Παγκόσμια Συνέλευση για την Υγεία το κείμενο ενός ψηφίσματος διά του οποίου θα υιοθετούσε τον κώδικα υπό μορφή σύστασης και όχι κανονισμού [Οι νομικές επιπτώσεις της υιοθέτησης του κώδικα ως σύστασης ή ως κανονισμού συζητήθηκαν σε μία έκθεση σχετική με τον κώδικα από τον Γενικό Διευθυντή του ΠΟΥ προς την Τριακοστή Τέταρτη Παγκόσμια Συνέλευση για την Υγεία, η έκθεση αυτή περιλαμβάνεται στο έγγραφο WHA34/1981/REC/1].

Τον Μάιο του 1981, η Συνέλευση για την Υγεία συζήτησε το ζήτημα μετά από εισήγηση του εκπροσώπου του Εκτελεστικού Συμβουλίου. Υιοθέτησε τον κώδικα, όπως προτάθηκε, στις 21 Μαΐου με 118 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 3 αποχές [WHA34.22, το κείμενο του ψηφίσματος διά του οποίου υιοθετήθηκε ο κώδικας. Για τα επί λέξει πρακτικά της συζήτησης κατά την δέκατη πέμπτη ολομέλεια, στις 21 Μαΐου 1981, δείτε το έγγραφο WHA34/1981/REC/2].