Επίπονες & Πληγωμένες θηλές

Ένας από τους ευρύτατα διαδεδομένους μύθους σχετικά με το θηλασμό είναι ότι «ο θηλασμός πονάει».

Στην πραγματικότητα ο πόνος δεν οφείλεται στο θηλασμό, αλλά στη λανθασμένη τεχνική θηλασμού ή στην συνχορήγηση πιπίλας ή μπιμπερό (προκαλούν σύγχυση θηλών) και οδηγεί εν τέλει, σε πολλές περιπτώσεις, στον πρόωρο αποθηλασμό.

Στις επίπονες και πληγωμένες θηλές ή αλλιώς ραγάδες θηλών η συνηθέστερη αιτία είναι η λάθος τοποθέτηση του βρέφους στο στήθος, με αποτέλεσμα το βρέφος να θηλάζει την θηλή αντί της θηλαίας άλου. Η θηλή συμπιέζεται μεταξύ της γλώσσας και της σκληρής υπερώας του βρέφους, προκαλώντας τον τραυματισμό της και την γένεση ερεθισμάτων του πόνου στη μητέρα.

Το φαινόμενο συναντάται συνηθέστερα τις πρώτες εβδομάδες του θηλασμού, μεταξύ των γυναικών που γίνονται μητέρες για πρώτη φορά και δεν διαθέτουν εμπειρία σχετική με το θηλασμό.

Άλλες αιτίες, πέραν της λανθασμένης τοποθέτησης του βρέφους στο στήθος, που έχουν ως αποτέλεσμα το βρέφος να θηλάζει τη θηλή, προκαλώντας τραυματισμό και πόνο, είναι οι εξής:

  • Συμφόρηση του στήθους

Το στήθος είναι τόσο πρησμένο και «τεντωμένο» που δεν επιτρέπει στο βρέφος να βάλει στο στόμα του τη θηλαία άλω, οπότε λανθασμένα θηλάζει τη θηλή.


  • Λανθασμένη απομάκρυνση του στήθους από το στόμα του βρέφους

Γίνεται βίαιη απομάκρυνση του στήθους με αποτέλεσμα το βρέφος στη προσπάθεια του να το συγκρατήσει να «δαγκώνει» τη θηλή και να την τραυματίζει.


  • Αγκυλογλωσσία

Μικρό ανατομικό ελάττωμα της γλώσσας του βρέφους κατά το οποίο ο χαλινός της γλώσσας, δηλαδή η ταινία που προσφύεται στην κάτω επιφάνεια της γλώσσας και στο έδαφος του στόματος, έχει πολύ μικρό μήκος και εκτείνεται προς τα εμπρός ως την κορυφή της γλώσσας. Συνήθως το μόνο σύμπτωμα είναι η περιορισμένη κινητικότητα της γλώσσας, η οποία εμποδίζει όμως το θηλασμό και τραυματίζει τη θηλή. (BINTEO Tongue Tie Release & BINTEO Tongue Tie Release with Compressions)



Προσοχή: Ο πόνος της θηλής μπορεί να μην οφείλεται σε τραύμα της, αλλά σε λοίμωξη και συνηθέστερα από Candida.

Στην περίπτωση που η μητέρα διαμαρτυρηθεί για πόνο στη θηλή θα πρέπει:

  • Να εξεταστεί η πιθανότητα τραύματος της θηλής

  • Να εξεταστεί η πιθανότητα λοίμωξης της θηλής από Candida

Για να εξεταστεί η πιθανότητα τραύματος της θηλής θα πρέπει:

  • Να εξεταστεί το στόμα του βρέφους για τυχόν αγκυλογλωσσία

  • Να γίνει παρακολούθηση όλης της διαδικασίας που ακολουθεί η μητέρα για να θηλάσει.

Πιο συγκεκριμένα θα πρέπει να εκτιμηθεί:


- Η συχνότητα και η διάρκεια των θηλασμών

- Η κατάσταση του στήθους και της θηλής πριν και μετά το θηλασμό

- Η κατάσταση του βρέφους πριν και μετά το θηλασμό

- Η στάση θηλασμού

- Η τοποθέτηση του βρέφους στο στήθος

- Οι θηλαστικές κινήσεις του βρέφους

- Ο τρόπος απομάκρυνσης του στήθους από το στόμα του βρέφους


Εάν από την εξέταση της στοματικής κοιλότητας και την εκτίμηση των θηλαστικών κινήσεων του βρέφους διαπιστωθεί αγκυλογλωσσία, θα πρέπει να γίνει μικρή τομή στο χαλινό, η οποία θα απελευθερώσει τη γλώσσα και θα επιτρέψει μεγαλύτερο εύρος κινήσεων.

Εάν κατά την αρχική εκτίμηση του στήθους παρατηρηθεί συμφόρηση και στην αρχή του θηλασμού διαπιστωθεί ότι το βρέφος δεν μπορεί να βάλει τη θηλαία άλω στο στόμα του επειδή είναι υπερβολικά «τεντωμένη», θα πρέπει η μητέρα να προχωρήσει σε άντληση μικρής ποσότητας γάλακτος προ του θηλασμού (είτε με το χέρι, είτε με αντλία) προκειμένου να αποσυμφορηθεί το στήθος. Γενικά θα πρέπει η μητέρα να αυξήσει τη συχνότητα και τη διάρκεια των θηλασμών.

Εάν κατά τη διάρκεια του θηλασμού ή στο τέλος του διαπιστωθεί λανθασμένος τρόπος απομάκρυνσης του στήθους από το στόμα του βρέφους, θα πρέπει αυτό να διορθώνεται. Η απομάκρυνση θα πρέπει να γίνεται ήπια με εισαγωγή του μικρού δακτύλου της μητέρας στο στόμα του βρέφους από το πλαϊνό άνοιγμα, με το δάκτυλο να λειτουργεί ως μοχλός όπου η άκρη του θα σπρώχνει τη θηλή προς τα έξω και ταυτόχρονα θα την προστατεύει και το τμήμα που βρίσκεται κοντά στην παλάμη θα απομακρύνει το στόμα από το στήθος.

Εάν κατά τη πορεία του θηλασμού διαπιστωθεί λάθος στάση ή λάθος τοποθέτηση ή εν γένει λάθος τεχνική, θα πρέπει αυτή να διορθώνεται. Η διόρθωση της τεχνικής θηλασμού επιλύει σχεδόν άμεσα το πρόβλημα του πόνου και επιτρέπει την επούλωση των πληγών σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Για την επιτάχυνση της επούλωσης η μητέρα θα πρέπει να διατηρεί τη θηλή στεγνή, να αποφεύγει οτιδήποτε ξηραίνει την επιδερμίδα της θηλής (σαπούνι, οινόπνευμα, απολυμαντικά) και να μην ξεπλένει τις θηλές μετά το θηλασμό. Οι κρέμες λανολίνης είναι επουλωτικές και δεν απαιτούν καθαρισμό τους πριν την έναρξη του επόμενου θηλασμού.

Στην περίπτωση των επίπονων & πληγωμένων θηλών ο ρόλος του φαρμακοποιού είναι ο εξής:

  • Να προλαμβάνει το πρόβλημα:

  • Μέσω της πληροφόρησης και ενημέρωσης των εγκύων και των νέων μητέρων σχετικά με τη σωστή τεχνική θηλασμού.

  • Μέσω της έγκαιρης ανίχνευσης των παραγόντων κινδύνου.

  • Να ανιχνεύει έγκαιρα το πρόβλημα στις νέες μητέρες.

  • Να μπορεί να διακρίνει τον πόνο θηλής οφειλόμενο σε τραύμα, από τον πόνο θηλής οφειλόμενο σε Candida.

  • Να εξηγεί στις μητέρες που εμφανίζουν το πρόβλημα, ότι ο πόνος οφειλόμενος σε τραύμα δεν είναι αναπόσπαστο κομμάτι του θηλασμού, αλλά αποτέλεσμα συνήθως λανθασμένης τεχνικής θηλασμού.

  • Να δίνει στις μητέρες που εμφανίζουν το πρόβλημα βασικές οδηγίες για το θηλασμό.

 

  • Να παραπέμπει τις μητέρες αυτές σε ειδικό επί της γαλουχίας για εκτίμηση της τεχνικής του θηλασμού και διόρθωση της.

  • ΔΕΝ είναι βοηθητικό για τη μητέρα να της προσφερθεί:

  • Επουλωτική κρέμα λανολίνης, καθώς δεν έχουν αποτέλεσμα εάν δεν διορθωθεί η τεχνική του θηλασμού. Οι κρέμες λανολίνης πράγματι επιταχύνουν την επούλωση της θηλής, εφόσον όμως έχει διορθωθεί η τεχνική του θηλασμού.

  • Ψευδοθηλή, καθώς πέραν του ότι δημιουργεί έναν φυσικό φραγμό μεταξύ μητέρας και βρέφους και δεν διορθώνει το πρόβλημα τεχνικής, προκαλεί μειωμένη παραγωγή ερεθισμάτων στο στήθος, μακροπρόθεσμα οδηγεί σε μείωση της παραγωγής γάλακτος και εν τέλει σε απογαλακτισμό. Οι ψευδοθηλές χορηγούνται κατόπιν συγκεκριμένης ένδειξης και η χρήση τους γίνεται για βραχύ χρονικό διάστημα, υπό στενή παρακολούθηση από ειδικό.


ΒΙΝΤΕΟ από το Baby Friendly Initiative (UNICEF - United Kingdom) "Breastfeeding Problems"